2025
Wystawy poświęcone tradycji gajd Beskidu Śląskiego
W Muzeum Jana Wałacha w Istebnej oraz GOK dostępne są dwie wystawy poświęcone tradycji gajd Beskidu Śląskiego, realizowane w ramach projektu „Dziedzictwo Gajd Beskidzkich – Przekaz Pokoleniowy i Popularyzacja”. Ekspozycje, prezentowane równolegle w dwóch lokalizacjach, tworzą spójną opowieść o muzycznym dziedzictwie regionu, jego historycznych korzeniach oraz współczesnej kontynuacji.
Pierwsza z wystaw, zatytułowana „Beskidzcy gajdosze w twórczości Jana Wałacha”, udostępniona jest zwiedzającym w Muzeum Jana Wałacha w Istebnej w terminie od 15 września do 31 października. Prezentowane prace Jana Wałacha (1884–1979) ukazują postacie beskidzkich muzykantów i gajdoszy utrwalone w rysunkach węglem, malarstwie olejnym oraz drzeworytach. Artysta, silnie związany z regionem, w swojej twórczości wielokrotnie sięgał po motywy muzyczne, dokumentując sceny muzykowania oraz społeczną rolę gajdoszy w tradycyjnej kulturze Beskidów. Wystawa stanowi nie tylko przegląd jego dorobku artystycznego, lecz także wizualny zapis żywego dziedzictwa kulturowego.
Drugą ekspozycję, „Gajdosze Beskidu Śląskiego – na starych i nowych fotografiach”, można oglądać w Gminnym Ośrodku Kultury w Istebnej od 30 września do 31 października. Wystawa oparta jest na materiałach archiwalnych oraz współczesnych fotografiach zgromadzonych przez GOK Istebna. Prezentowane biogramy i wizerunki dokumentują zarówno postacie historyczne, które miały istotny wpływ na rozwój muzyki regionu, jak i współczesnych gajdoszy, aktywnie działających na terenie Trójwsi Beskidzkiej. Ekspozycja ukazuje ciągłość tradycji oraz znaczenie międzypokoleniowego przekazu w zachowaniu i popularyzacji gry na gajdach.
Obie wystawy wzajemnie się uzupełniają, tworząc wielowymiarowy obraz dziedzictwa gajd Beskidzkich – od artystycznej interpretacji i dokumentacji historycznej po współczesne formy kontynuacji tradycji. Ich prezentacja w dwóch różnych przestrzeniach umożliwia szerokiemu gronu odbiorców zapoznanie się z bogactwem niematerialnego dziedzictwa muzycznego regionu.
Projekt „Dziedzictwo Gajd Beskidzkich – Przekaz Pokoleniowy i Popularyzacja” realizowany jest we współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Kultury w Bielsku-Białej, Fundacją Górom, Muzeum Jana Wałacha w Istebnej oraz Centrum Badań Interdyscyplinarnych nad Folklorem Karpat. Zadanie zostało dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Niematerialne – przekaż dalej”.
Wystawy są dostępne dla zwiedzających do 31 października i stanowią zaproszenie do refleksji nad rolą tradycyjnej muzyki w kształtowaniu tożsamości kulturowej Beskidu Śląskiego oraz znaczeniem jej przekazywania kolejnym pokoleniom.
